پنجمين فصل تمام سال‌ها

یاد استاد

hadivahidi — Sun, 08 Nov 2009 16:36:18 GMT

يادي ديرگاه از استاد فريدون دادخواه

هادي وحيدي

فريدون خان دادخواه، مرد هنرمندي كه سنّ و سالي از او گذشته بود و انساني بود موقّر، منظّم و مجرّد به هر دو معنا. با موهايي جو گندمي و هميشه با كت و شلوار تيره رنگ و اطو خورده. به آرامي سخن ميگفت و تأمل برانگيز و با احترام تمام از هنرمندان بزرگ قرون گذشته ياد ميكرد. به خيّاط خانهي پدرم ميآمد. خيّاطي كه صبحگاهان، كانون پيران اصيل، با وقار و هنرور و عصرگاهان، پاتوق جواناني بود كه در ميانشان ميتوانستي افرادي با سواد، دانشور و هنرمندي را هم ببيني.

زندهياد فريدون خان، خط شكسته نستعليق را به زيبايي چشم نوازي مينگاشت و بيننده را به تحسين واميداشت. دادخواه در نوجواني به شاعري نيز دست يازيده بود و شعرهايي از ايشان ـ اغلب طنزآميز با صبغهاي اجتماعي ـ در جنگهايي چاپ و منتشر شده بود. به درویش عبدالمجيد طالقانی ـ شكسته نويس بزرگ ـ علاقهاي بي حد داشت و ميگفت از آثار گرانمايهي او، اثري دارد كه اصل خطّ زيباي اوست.
چه قدر اين هنرمند نازنين را دوست داشتم و احترامي خاص به ايشان قايل بودم. سالياني پيش كه خيّاط خانهي پدرم برقرار بود، هفتهاي يكي ـ دو بار ميآمد و زيارتشان ميكردم و نكتههايي از او ميآموختم و ايشان گاه گاهي با قلم فرانسه برايم مينوشتند و هنگامي كه قلم را به همراه نداشتند با خودكار معمولي. در ميان «شكسته»هايي كه از شادروان دادخواه به يادگار دارم خطي هست كه بسيار استادانه و هنرمندانه نوشته شده است كه هنگام رقم زدن اين سطور نيافتمش. اما خطي را كه با خودكار نوشتهاند و تنها سايهاي است از هنر پر ارجشان در اين فرصت به تماشا ميگذارم.
پس از آن سالهاي شوق آميز و خاطره انگيز، ديگر نديدمشان و متأسفانه چند سال پيش خبر دار شدم هنگام پارو كردن برف، از پشت بام افتاده و در گذشتهاند. ياد و خاطرهاش هميشگي و روح زلالش جرعه نوش بحار رحمت الاهي.

نمایشقاه کتاب

hadivahidi — Wed, 04 Nov 2009 08:14:56 GMT

نمایشقاه کتاب

برای نمایشگاه بزرگ! ناشران در زنجان

بی باده ی تو، شراب و ساقی همه هیچ.

بی عطر تو ، نکهت اقاقی همه هیچ.

از این همه ناشر بزرگ دم پیت

نُه ناشر خوب بود و باقی همه هیچ...!

سوگسرودي براي: پرويز مشكاتيان

hadivahidi — Sat, 17 Oct 2009 17:10:18 GMT

سوگسرودي براي: پرويز مشكاتيان

محمدرضا شفيعي كدكني

اي دوست وقت خفتن و خاموشي ات نبود
وز اين ديار دور فراموشيات نبود
تو روشنا سرود وطن بودي و چو آب
با خاك تيره روز هماغوشيات نبود
ميخانهها ز نعره تو مست ميشدند
رندي حريف مستي و مي نوشيات نبود
دود چراغ موشي دزدان تو را چنين
مدهوش كرد و موسم خاموشيات نبود
سهراب اضطراب وطن بودي و كسي
زينان به فكر داروي بيهوشيات نبود
در پرده ماند نغمه آزادي وطن
كانديشه جز به رفتن و چاوشي ات نبود
در چنگ تو سرود رهايي نهفته ماند
زين نغمه هيچ گاه فراموشيات نبود

اي سوگوار صبح نشابور سرمه گون
عصري چنين سزاي سيه پوشيات نبود
21 سپتامبر 2009 ـ پرينستون

معرفی تازه های کتاب

hadivahidi — Mon, 05 Oct 2009 06:34:00 GMT

ادبیات و فلسفه در گفت و گو

هانس گئورک گادامر

به کوشش رابرت پاسلیک

ترجمه،تقریر و شرح :زهرا زواریان

ویرایش علمی :بیژنعبدالکریمی

چاپ اول :1388

انتشرات نقش و نگار و نقد فرهنگ

3200تومان

نسبت فلسفه و تفکر ،با شعر و ادبیات چیست و ازچه منظری می توان به تعامل و گفتگو میان این دو در حوزه ی اصیل حیات بشری پرداخت ؟ بی شک رابطه میان فلسفه و ادبیات،یکی از مهم ترین چالش های است که می توان روش های آن را آزمود و از تجربه های دیگران ،برای فهم موضوع سود جست .

پرسش مهم در این باره این است که جایگاه فلسفه کجاست و نسبت فلسفه وتفکر،با شعر و ادبیات چیست؟ آیا صرفا اهل فلسفه ، قوام بخشان تفکر یک قوم و ملت هستند.یا شاعران و ادبیان نیز؟ نسبت میان فیلسوف و شاعر در فرهنگ یک ملت چیست ؟ آیا تعاملی میان شاعران و فیلسوفان وجود دارد ؟ایا میان فلسفه و ادبیات ،می توان مرزهای روشن و قاطعی ترسیم کرد؟ این کتاب بستر مناسبی برای تامل بیشتر در باب نسبت میان فلسفه وادبیات فراهم می کند.

به نقل از پشت جلد کتاب

سیمین و منزوی

hadivahidi — Tue, 22 Sep 2009 11:53:18 GMT

شعری ازمجموعه ی "از تر مه و تغزّل"

برگرفته از بخش چاپ نشده های" با عشق تاب می آورم"

(1372- 1349)

به بهانه ی اوّل مهر ماه ،زاد روز جاودان - یاد حسین منزوی

بشارت

سر سلامتی به سیمین خانم دانشور

بانوی سیاهپوش !

بانو جان !

سر بر کن از این شب سیاووشان

آنک بنگر :زمرّدی جوشان

جنگل شده گاهواره ی خورشید

در خانه ات آن درخت بالیده است

و سایه فکنده در خیابان ها

و سایه ی او بزرگ خواهد شد

چندان که تمام شهر جنگل گردد

در تاریخی که خون به دل دارد

از ابرانی سترون و نازا

وز مردانی کم از مخنّث

اکنون جنگل چه نقطه ی عطفی ست

بانو! بانو!

سرت سلامت باد

از من باری

تو را بشارت باد

سر برکن

راه صبح

نزدیک است

صبحی که در آن جنازه هایی را

که این همه روی دست هایت

مانده است

در چشمه ای از سپیده دم

خواهی شست

و پیش تر از به خاک بخشیدنشان

رو با مشرق

نماز خواهی کرد

دیری است که طبل هوشیاری را

در شرق بزرگ نوبتی می کوبد

مردان سپیده دم خیابان ها را

از خواب قدیم بر می انگیزند

و باد که آمده است از جنگل

ته مانده ی خواب شهر را

می روبد

ری را

hadivahidi — Mon, 14 Sep 2009 09:49:18 GMT

نگاهي به واژهي «ري را» در شعري از نيمايوشيج

هادي وحيدي

در لاي مجموعه شعري به كاغذ پارهاي برخوردم كه يادداشتي بود دربارهي شعر «ري را»ي نيما. سالها پيش نوشتهام براي ارائه در نشستي از نشستهاي زنده ياد انجمن بامداد؛ انجمني كه «خوش درخشيد ولي دولت مستعجل بود». ميدانم در نوشتن آن، از منابعي نيز استفاده و سوء استفاده كردهام، متأسفانه اشارهي روشني به منبعي نشده است. اين يادداشت، به همان صورت ـ بدون هيچ تغيير ـ تقديم ميشود:

«ري را...» صدا ميآيد امشب

از پشت «كاج» كه بند آب

برق سياه تابش تصويري از خراب

در چشم ميكشاند،

گويا كسي است كه ميخواند...

اما صداي آدمي اين نيست

با نظم هوش ربايي من

آوازهاي آدميان را شنيدهام

در گردش شباني سنگين

ز اندوههاي من

سنگينتر

و آوازهاي آدميان را يكسر

من دارم از بر

يك شب روي قايق دلتنگ

خواندند آن چنان؛

كه من هنوز هيبت دريا را

در خواب

ميبينم

ري را... ري را...

دارد هوا كه بخواند

در اين شب سياه

او نيست با خودش،

او رفته با صدايش اما

خواندن نميتواند

«ري را» از شعرهاي مرموزي است كه رازي وهم آلود بر آن سايه گسترده است. رازي كه آدمي را پس از خواندنش، به رمزگشايي واميدارد و عطش گشودن آن راز، روان انسان را فراميگيرد و به گفتهي شاعر و پژوهشگر ارجمند استاد محمود فلكي، اين شعر بر آدمي، تاثير جادويي دارد.

معاني و مفاهيم یا مصداقهايي كه براي واژهي «ري را» يافتهام از اين قرارند:

الف) هان، هشدار، بيدار باش، در بازيي به همين نام در مازندران به كار ميرود.

ب) پرندهاي كوچكتر از گنجشك و شبيه به آن.

ج) ممكن است فقط صوتي باشد، ندايي كه روستاييان در صحرا با آن همديگر را صدا ميزنند مانندهاي، آهاي.

د) نوشتهاند كه نام زن است در طبري. اگرچه بسياري آن را قبول ندارند. اما از اولين چاپ، چه درست و چه غلط، اين معنا لازم و همراه اين شعر شده است.

با آن كه از زمان سرودن اين شعر، «ري را» را بيش تر نام زني عنوان كردهاند و اين معني در مجموعه نمونههايي از شعر نيما يوشيج انتخاب شادروان سيروس طاهباز و گزينه اشعار نيما يوشيج به كوشش يداله جلالي پندري نيز ذكر شده است، اما چندان درست به نظر نميآيد. اگر به جاي اين واژه، نام زنانهاي كه هم وزن «ري را» باشد، بگذاريم، شعر گيرايي خود را از دست ميدهد، ستون اصلي آن فرد ميريزد و قلعهي سترگ شعر از هم ميپاشد.

فضاي وهم آلود شعر، فضايي تاريك و سياه است كه به ابهام «ري را» ميافزايد. سطرهاي دوم و سوم كمي پرده از چهره «ري را» برميدارد و واژههاي خواندن و صدا بيانگر اين است كه «ري را» ميبايست صدا باشد و سه نقطهاي كه بعد از «ري را» ميآيد نمايانگر پژواك صداست. اين كار را نيما درآوردن صدا به گونههاي مختلف، در شعر انجام داده است:

قوقولي قوقو....

دينگ دانگ....

پيت پيت.....

«ري را» اندوهي جانسوز و جهانسوز در خود دارد كه در تلفيق با شب جانكاه تر ميشود. سطرهاي بعدي شعر، هراس مستتر در «ري را» را مضاعف ميسازد و به گفته فلكي اگر «ري را» را از «را» جدا كنيم و هنگام شب با صداي بلند بخوانيم ـ كه آوازي گنگ خواهد بود ـ ترس ناشناختهاي آدمي را فرا خواهد گرفت.

ترديدي كه با آمدن واژههاي «گويا» در شعر جاري شده، به راز ناكي و رمزآلودگي آن ياري رسانده است و آب كه رمز روشنايي است با برق سياه «تابش» سياهي شعر افزوده است و تشخصي كه بر شب داده شده، گمان ذهن به آن كه «ري را» از خود شب باشد، ميرود. اگر اين صدا را اسطورهاي بدانيم،اين صدا، صدايي برآمده از روان جمعي آدمي خواهد بود و چنين صدايي از شب برميآيد نه روز زيرا كه ابهام ضمير ناخودآگاه همساني با ابهام و تيرگي شب دارد.

در معنايي نمادين، شب را ميتوانيم نمادي از روزگار اختناق بگيريم و ري را فريادخواهي مردمان ستم ديدهاي كه صداي خود را به شاعر ـ انسان آگاه و فرهيخته جامعه رساندهاند.

و نكته آخر اين كه اگر «ري را» نام زني بدانيم ميتواند آن زن نيماي نيما باشد و اين زن زني اسطورهاي خواهد بود و نيمهي گم شده نيما كه تنها در شعرش بازيافت.

کز رفتن یک تن چه قدر تنهاییم

hadivahidi — Sun, 30 Aug 2009 15:57:18 GMT

رهاوی

دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی

کمترین تحریری از یک آرزو این است

آدمی را آب و نانی باید و آنگاه آوازی

در قناری ها نگه کن، در قفس، تا نیک دریابی

کز چه در آن تنگناشان باز شادی های شیرین است.

کمترین تصویری از یک زندگانی :

آب،

نان،

آواز،

ور فزون تر خواهی از آن،

گاهگه پرواز

ور فزون تر خواهی ازآن شادی آغاز

(ور فزون تر، باز هم خواهی ...بگویم، باز؟)

آنچنان بر ما به نان و آب ،

اینجا تنگ سالی شد

که کسی در فکر آوازی نخواهد بود

وقتی آوازی نباشد،

شوق پروازی نخواهد بود.

دوره به دوره بزرگانی به ویژه از اهالی ادبیات و فرهنگ، از ایران مهاجرت کرده و رفته اند.متأسفانه این مهاجرت ها ورفتن های از ایران در سال های اخیر شتاب تند تری گرفته است.بامداد امروز خبر دار شدم شاعر، مترجم و استاد کم نظیر و فرهیخته دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی- که بقیه السیف و یادگار استادان بزرگ ادبیات اند-برای همیشه از ایران رفتند.افسوسی مویه کنان بر زبانم نشست و نخستین جمله ای که از ذهنم گذشت، جمله ی "کاش ما هم می توانستیم"بود... فکر می کنم این آرزویی است که بیش تر کسانی که این خبر را شنیده اند، همین آرزو را دارند.

دکتر کدکنی از عزیز ترین هایی هستند که با تمام وجود دوستشان می دارم.ایشان هم مرا دوست دارند و دوست داشتن این چنینی ،زیباترین دوست داشتن هاست. امّا تنها دو بار با ایشان گفت و گو داشته ام و یک بار هم دیداری در دانشگاه تهران بنا به امر استاد.

نخستین گفت و گوی تلفنی ام- دوازده سال پیش - زمانی بود که ایشان غزلی از بنده را در کلاس دکتری ادبیات خوانده و از دانشجویان خواسته بودند اگر نشان و نشانه ای از من دارند به بنده اطّلاع دهند که با ایشان تماس بگیرم.استاد دوره ی کارشناسی ام دانشجوی دکتری ا یشان بودند.چه قدر ذوق زده شده بودند از شنیدن شعر من از زبان دکتر کدکنی و این ذوق زدگی را می شد از پشت کلمه هایی که این قضیه را به من می گفتند ،احساس کرد.البته یک روز پیش از او عزیز دیگری مطّلعم کرده بود. با ایشان تماس گرفتم و چه مهربانانه از من خواستند که به تهران بروم و دیداری داشته باشیم.من به دیدارشان شتافتم.بعد ها دیگر نخواستم مزاحمشان باشم و ...تا این که غزلی به بهانه ی 67 سالگیشان به قول قدما ،فی البداهه سرودم و چاپ شده اش را به واسطه ی دوستی به دستشان رساندم.این بار ایشان زنگ زدند و دوباره مرا شرمنده ی مهربانی خویش ساختند واین گفت و گو زمانی بود که آتشی هم تازه به خوان هشتم –مرگ –رسیده بود.گپ و گفت ما با گفت و گو درباره ی شعر آتشی عزیز به پایان رسید.ایشان باز در آن گفت و گو خواستند که به دیدارشان بروم و باری هم دیگر را ببینیم.فسوسا که من کوتاهی کردم...خدا را چه دیدی ان شا الله دوباره می بینمشان.

از امروز دلم برای ایشان بسیار تنگ تر خواهد شد.به احتمال در شماره ی در حال انتشار"بخارا"ی دهباشی عزیز و تلاشگر غزلی از من که به دکتر شفیعی نازنین تقدیم شده است، منتشر شود.

غربیان و مللی از شرق به این نتیجه رسیده اند که منابع یک کشور نفت و گاز و معادن دیگرش نیست.منابع واقعی یک سرزمین انسان های آن سرزمین هستند و ما سال هاست که این منابع عظیم را تقدیم دیگران می کنیم!

دیگر از چشم یاران چه خیزد؟

ابر ها را بگو تا ببارند!

--------------------------------------

این پست پیش از این که دانشگاه تهران اعلام کند دکتر کدکنی ،تنها برای یک سال از ایران رفته اند، نوشته شده است.

معرفی کوتاه هفت کتاب

hadivahidi — Wed, 05 Aug 2009 13:51:18 GMT

بحران آگاهی

تکوین روشنفکری در ایران

حسین آبادیان

چاپ اوّل 1388

شمارگان:1500

انتشارات کویر

5100 تومان

«این رساله مبادی زایش روشنفکری ایران و هم ریشگی آن با خودی ترین امکان اندیشه عصر قاجار را به بحث می گذارد.موضوع اصلی رساله آن است که آیا امکان واقعا موجود ،در حقیقت خو قادر بود در ماهیّت خویش و غیر.تأملی بنیادین کند و از درون این تأمل ،به تذکری که مؤدی به تأسیس اندیشه ای جدید باشد،نایل آید یا خیر!»در این کتاب ارج دار به وضعیّت ،ارتباط وتعامل ایرانیان و غرب در دوره ی قاجار ، به تکوین اندیشه های روشنفکری ،اندیشه ها وآرای آخوند زاده ،مستشارالدّوله ،ملکم خان ناظم الدّوله ،طالبوف و میرزا آقاخان دست یافت و پس از آن به روشنفکران و فقدان تأمل نظری در ماهیّت مشروطه رسید.و نظریّه های نظریّه پردازان رسول زاده و هاکوپیان را به تأمل و نظاره نشست و آشفتگی در نظام فکری را بر رسید.

درسنامه ی نظریّه ی ادبی

مری کیلگز

ترجمه ی جلال سخنور/الهه دهنوی /سعید سبزیان م.

چاپ نخست 1388

نشر اختران

4700تومان

نویسنده ی این کتاب از استادان دانشگاه کلرادوست وبه همین دلیل توانسته است با نگاهی معلّّمانه مباحث سخت و دشوار را آسان تربیان کند و به مخاطب سهل تر از کتاب های مشابه ،مباحث را می آموزاند.در این کتاب ،با توجّه به انتشار آن در سال 2007مباحث تازه تر نیز گنجانده شده است.از جمله پسا ساختارگرایی ، فمینیسم و...

این یازده تا

مجموعه داستان

ویلیام فاکنر

مترجم احمد اخوت

چاپ اوّل 1388

نشر ماهی 5200تومان

ویلیام فاکنررا نیازی به معرّفی نیست و رمان های کم نظیر وصد و سی و چند داستان کوتاه باقی مانده از او خود گویای عظمت جاودانه ی اوست که مثل آفتاب از ستیغ ادبیات،جهان را روشنایی بخشیده است.ایرانی هاهم در سال 1334 -هشت سال پیش از به خدا پیوستنش- با داستانی که از او در جنگ هنر و ادب امروز منتشر شده است ،به دنیای او وارد شده اند.

داستان های این مجموعه از سوی مترجم انتخاب و در یک کتاب به نامی که اخوّت برگزیده ،
آمده اند.

تأثیراین نویسنده ی بزرگ را روی آثا رنویسندگان ایرانی از جمله معروفی می توانیم رد یابی بکنیم.

تویی که سر زمین ات اینجا نیست

محمد آصف سلطان زاده

چاپ یکم:1387

مإسسه ی انتشارات اگاه

2800تومان

این مجموعه 8 داستان از نویسنده ی خوب افغانی رادر خود جای داده است که درونمایه ی بیشرشان ،درد هایی که افغان ها با آن ها دست و پنجه نرم می کنند...

سلطان زاده ی نویسنده ی توانمندی ست که پیش از این کتابی از او در سری کتاب های شهر زاد همین ناشر خوانده ایم.

زن و زبان

عبدالله غذامی

ترجمه ی هدی عوده تبار

چاپ اوّل 1387

شمارگان 1000نسخه

4000تومان

در این کتاب قابل تأمل نویسنده ویژگی های مردانه ی زبان را آفتابی می کند و تلاش زنان را در وارد شدن

به ساختار زبان نشان می دهد.غذامی سیر حضور زن در ادبیات عرب را نشان می دهد و این پرشش را فراچشم ما قرار می دهد که :«آیا زن توانایی دارد که زبان را نیز زنانه یا دست کم انسانی کند یا اینکه زبان به حدّی از مردانگی رسیده که دیگر امیدی به اصلاح آن نیست.»

داستا یفسکی

آثار و افکار

کریم مجتهدی

چاپ اوّل:1387

تیراژ:3000نسخه

انتشارات هرمس 2800تومان

در این اثر پژوهشی ،زندگی،اثاروتدثر اوستین بر داستایفسکی ونگاه فلسفی این نویسندهی بزرگ و خالق اثر جنایات و مکافات مورد کند وکاو قرار گرفته و مخاطب به زوایای زندگی و رمان ها ودیگر اثارش به خوبی آشنا می شود...

گفتمان مشروطه ی اسلامی

بررسی زمینه های پیدایش و شکل ذگیری گفتمان مشروطه ی اسلامی در عصر مشروطیت ایران

محمد حببیبی خوزانی

چاپ اول :1388شمارگان 1000نسخه انتشارات گام نو 3500تومان

«گفتمان مشروطه اسلمی متضمّن تمایزاتی است که آن را از گفتمان مشرو.طه خواهی روشنفکران متمایز می کند.افزون بر آن ،یک تمایز اساسی دیگر ،تفاوتی است که در نوع نگرش شریعت مداران مشروطه خواه با مشروطه خواهان ،نسبت به مبانی دینی و احکام اسلامی و نظام سیاسی مشروطه وجود داشت.این تمابیز را می توان یکی از نقاط عطف جنبش مشروطیت در ایران به حسلب آورد.چرا که عرصه سیاسی و اجتماعی ایران را دوره مشروطیت ،به صحنه مجادلات فقهی تبدیل کرد.این یگانه موردی از مجادلات فقهی در تاریخ تشیّع ،درایران است که به جای حوزه های دینی ،در عرصه های سیاسی و اجتماعی حل و فصل می شد،مجادله ای که به تدریج به منازعه عملی و تکفیر طرفین نیز تبدیل شد.»

تنها این کتاب ها را به صورتی کوتاه ،معرفی کردم و نخواستم نقد خود را به این معرفی ها بیافزایم تا خواننده ابتدا خود بی هیچ داوری به مطالعه بنشیند.در روزهای اخیر مجموعه شعر هایی نیز خوانده ام که ناشر آن ها سوره مهر بوده است.بیت هایی در آن ها به چشم می آید که اگر ناشر دیگری این مجموعه ها را منتشر می کرد به یقین حذف می شدند.آیا در زمینه ی کتاب هم ،حوزه ی هنری خود مختار عمل می کند یا آن ها در دایره ی خودی ها قرار می گیرند؟!

ازسری کتاب های خوب کم حجم روانشناسی که نشر قطره منتشرشان می کند و هر کدام را می توان در فرصتی کوتاه خواند،چندین اثررا خوانده ام.درست است آدم که کمتر روزنامه بخواند،فرصت بیش تری برای کتاب خوانی دارد و می تواند به حوّا هم فکر کند!...

غمگینم

hadivahidi — Mon, 27 Jul 2009 11:43:41 GMT

غمگینم،

چونان پیر زنی که آخرین سربازی که از جنگ بر می گردد پسرش نیست.

مایا کوفسکی

هفت کتاب خوب در روزهای اخیر خوانده ام که ان شا ء الله به زودی معرفی خواهم کرد.دو تا مقاله ی کوتاه هم نوشته ام: یکی درباره ی شاملو و یکی هم درباره ی محمّد حقوقی که هنوز حوصله ی تایپشان را پیدا نکرده ام و اضافه کنید به این ها یک ترانه ی سیاه و دو شعر دیگر را هم....تا بعد.

نیم نگاهی به مجموعه شعر "صبح خواب مانده است" حسین نظریان

hadivahidi — Thu, 02 Jul 2009 18:14:08 GMT

لیالی بیدار

به بهانه ی دومین نشست جلسات" شاعر شنیدنی است"انجمن اشراق

نیم نگاهی به مجموعه شعر "صبح خواب مانده است" حسین نظریان

"صبح خواب مانده است" امّا "حسین نظریان"در شعر خواب نماند و توانست هم ساز با غزلی که بیش تر به " فرم"متّکی است،موسیقی غزل مدرن را بنوازد وخود را با این شیوه هماهنگ سازد و در این راه ، عزمی جزم داشته ، که ستودنی است. خرده های خرد وکلان بر این طرزغزل می توان گرفت و اثر "حسین "عزیز نیزمستثنا نیست.اگر چه کار او در این سبک – با کمی اغماض – از مستثنا هاست.

می شد از همان آغاز که "نظریان " پای در راه نهاد، استعداد درخشان بالقوه ی اورا سنجید وبالفعل شدنش را در آینده ای نه چندان دور دید و امروز شکفتگی این استعداد را به وضوح در "صبح خواب مانده است " می بینیم.

ابتدا از هیأت کتاب شروع می کنم:

قطع مناسب،طرح جلد به نسبت خوب و کاغذ عالی مجموعه ، کار را در شکل و شمایل قابل قبولی ارایه داده است واین مسأله نشان از دقّت نظر شاعر و ناشر دارد که ظرف و مظروف را متناسب هم انتخاب کرده اند.

عنوان کتاب به لحاظ دانش " بیان " استعاره ی مکنیّه است که خبر از شاعری آگاه می دهد.شاعری که به رمز و راز شعر شدن کلام ،آگاه است.با آن که شاید ناخود آگاه ، در پاره هایی از مجموعه ، این امر را نادیده می انگارد. اگربه نام مجموعه نمادین بنگریم، در بطن خود بیانگر باری اجتماعی _سیاسی است که در خود کتاب کمتر می توان سراغ این نگاه رفت.

در جمله ی اتّحاف ،عاطفه موجی دل انگیز دارد و اوج دوست داشتن شاعر را به پدر محترم ومادر مهربانش را باز گو می کند . پس از آن "حسین "با نقل قولی از "ناتالی ساروت "سروده هایش را آینه ی تمام نمای خود می داند و شاعران راستین همواره چنین بوده اند.

"صبح خواب مانده است "متشکل از 48 غزل است که در بیش ترینشان آن چه که از عناصر شعر بارزتر است،فرم آن هاست.آن هم بیش تر فرم بیرونی.

اوزان جویباری ،نرم آهنگی خاصّی به شعر ها داده اند. شکستگی های آگاهانه در وزن ،سنگ های کناره ی رود خانه اند که صدای دلاویز جویبار را از یکنواختی می رهاند و این شکستگی صدا در مسیر رسیدن به دریا زیباست.اگرچه گوش هایی ذوق شنیدن این گوشه ها را نداشته باشند.با این ایضاح که در همه جا این شکستگی ها خوشایند نیستند.

روایت ،بهره گیری از زبان گفتار و کلمات روزمره،تصویر سازی های ساده و امروزین،نوآوری و نوگرایی در قافیه وردیف از مشخّصه های این مجموعه است.

اگر بخواهیم به نکته های ریز تر بپردازیم سخن به درازا می کشد نکته هایی از این دست که:

وقتی تو نیستی ستاره و ساعت نه!میز و ماه

شب ها همه لباس سیاه می کنند تن

پیش از " تن "جای حرف اضافه ی " به " یا " بر "خالی است وبه نظر می آید وزن اجازه ی این کار را از شاعر گرفته است.امّا شاعر که به وزن، شناور می نگرد می توانست به نوعی شگرد آمیز از این مسائل دور شود و نگذارد این شرایط پیش بیاید و البته مواردی این چنینی در شعرها کمیاب است.

یکی از ملاک های کلاسیک برای سنجش شعر خوب ،تأثیر گذاری بر عاطفه وذهن مخاطبان است.

بیش تر غزل های مجموعه فاقد این تأثیر گذاری اند و تنها روایت و تصویر است که ماهیّت شعر را تشکیل می دهد .حال به نظر شما مؤلفه های دیگر جای خالی تأثیر گذاری را پر می کنند یا نه؟

در غزل هایی مثل غزل شماره ی 21ما باغزل رو به رو نیستیم ودر کل شکل، کاملن به هم ریخته است و آمدن به هم ریخته ی دو – سه قافیه نمی تواند کاری از پیش ببرد و ما با شعری به جز غزل مواجه ایم و اگر حسین منزوی زنده بود و عنوان غزل را بر پیشانی آن ها می دید، سر بر دیوار می کوفت و به زمین و زمان فحش های آبدار می داد!

بیایید دعا کنیم شعر بلایی بر سر و زندگانی نظریان عزیز نیاورد تا روزی مشوّقان خود را نفرین کند.این سخن ، سخن زنده یاد منزوی درباره ی من بود!

به خاطر تعدادی از غزل های خوب این مجموعه ،که نو آوری در آن ها در حدّ اعتدال است وافقی روشن دارند و از هیچ سوی بام نیفتاده اند ، کلاه از سر بر می داریم وبه شاعر آن صمیمانه احترام

می گذاریم و امید واریم در کتاب های بعدی ،افق های روشن تری را فرا چشم ما بنشاند.به قول اوستاد اوستادان اخوان ایدون باد .ایدون تر.

با مهر و احترام : هادی وحیدی - 10/ تیر ماه / 1388