پنجمين فصل تمام سال‌ها

واگویه های هادی وحیدی درباره‌ی ادبیات و فرهنگ

نکایشگاه کتاب در زنجان

چرا كتاب نمي خوانيم؟

درباره پايين بودن سرانه مطالعه در ايران

رسول خوب بين

 مساله پايين بودن سرانه كتابخواني در ايران، طي سال هاي گذشته از دغدغه هاي اصلي دست اندركاران و اهالي فرهنگ كشور بوده است: روز به روز اين آمار سيري نزولي را طي مي كند و جامعه كتابخوان هاي كشور كوچك تر از قبل مي شوند. طي 30 سال گذشته، هر سال از تيراژ كتاب هاي چاپي كمتر شده و از تيراژهاي چند صد هزار نسخه يي به چاپ هاي با هزار نسخه در هر نوبت چاپ رسيده ايم. اين مساله ديگر فراگير شده است و مربوط به نام نويسنده نمي شود، فرقي ندارد نويسنده جوان باشد يا كهنه كار: مردم ديگر كتاب نمي خوانند، اما چرا؟ سيد عباس صالحي: مردم براي مطالعه نكردن، بهانه تراشي مي كنند هفته گذشته سيد عباس صالحي در آيين افتتاح هفتمين نمايشگاه ناشران كتاب سراسر كشور و نخستين نمايشگاه مطبوعات استاني در محل دايمي نمايشگاه هاي بين المللي كاسپين زنجان حاضر شد و دقايقي درباره مساله كتاب و كتابخواني سخنراني كرد. صالحي يكي از مهم ترين دغدغه هاي بخش توليد كتاب را كم بودن تعداد كتاب خوانان در كشور دانست: «امروز با وجود اينكه كتاب هاي خوبي در كشور در حال چاپ است، مردم بهانه هايي مانند نبودن فرصت كتابخواني و گراني كتاب را دليل كاهش زمان مطالعه خود مي دانند. در حالي كه اين موضوعات، بهانه هستند.» وي در ادامه افزود: «مردم براي مطالعه نكردن، بهانه تراشي مي كنند.» صالحي در ادامه صحبت هايش به مقايسه فضاي كتابخواني بين سال هاي اخير و سال هاي گذشته پرداخت: «اگر فضاي امروز عرضه كتاب در كشور را با فضاي سال 57 مقايسه كنيم، درخواهيم يافت كه در سال 57 تنها 254 عنوان كتاب به چاپ رسيده بود و چاپ 66 هزار عنوان كتاب در سال 92 نشان مي دهد كه پيشرفت در توليد انديشه در كشور با اوايل انقلاب قابل مقايسه نيست. از ميان 66هزار عنوان كتاب چاپ شده در سال 92، تعداد 35 هزار و 416 عنوان كتب چاپ اول بودند و در 5 ماهه نخست امسال نيز 20 هزار و 202 عنوان كتاب در سطح كشور به چاپ رسيده است كه نسبت به مدت مشابه سال گذشته، 15 درصد رشد داشته است. » صالحي در انتها به چالش هايي كه با افزايش توليد كتاب در كشور به وجود خواهد آمد اشاره داشت: «در دوران پيش از انقلاب به دليل پايين تر بودن سطح سواد مردم، محدود بودن كتاب ضربه يي به دسترسي متقاضيان كم آن نمي زد: اما امروز علاوه بر توليد كتاب بالادر كشور، سطح سواد نيز بالارفته و دسترسي مخاطبان به اين كتب دشوار شده است.» كارشناسان چه مي گويند؟ اما درباره دلايل پايين بودن سرانه مطالعه در ايران، تصميم گرفتيم مساله را با دو تن از دست اندركاران حوزه كتاب در ميان بگذاريم تا علت هاي اين سير نزولي را جويا شويم. با «بيژن اشتري» مترجم و منتقد در اين باره صحبت مي كنم و مي پرسم: «آماري با سير نزولي كه ارائه مي شود به نظر شما چه قدر مورد اعتماد است؟» اشتري پاسخ مي هد: «به نظر من ابتدا بايد بررسي شود كه اساسا اين آمار به چه صورتي به دست آمده، بايد بدانيم كه مطالعه چه نوع كتاب هايي مد نظر تنظيم كنندگان اين آمار بوده است. اصولاوقتي از سرانه مطالعه حرف مي زنيم، كتاب هاي درسي جزيي از آمار نيستند، خواندن متن در اينترنت نبايد به حساب بيايد.» اين مترجم در ادامه و عطف به راهكارهايي براي برون رفت از وضعيت پايين بودن سرانه مطالعه افزود: «ما سه هزار كتابخانه عمومي در سطح كشور داريم كه در اين زمينه خيلي مي توانند موثر باشند، ولي هنگامي كه به اغلب اين كتابخانه ها مراجعه مي كنيم، مي بينيد كه 70 تا 80 درصد كتاب هاشان قديمي است و كتاب هاي روز به ندرت در ميان شان يافت مي شود كه زياد مورد استفاده نسل جوان و پژوهشگران نيست.» اشتري ادامه مي دهد: «وزارت ارشاد هم كتاب هايي خاصي را از ناشران و مولفان خريداري مي كند كه به علت نگاه ايدئولوژيكي كه بعضا به اين مساله دارند، كتابخانه ها با كتاب هاي مد نظر خودشان پر مي كنند و به خيال خودشان مي خواهند از يك جريان فكري خاص حمايت كنند، غافل از اينكه اين كار صددرصد نتيجه عكس مي دهد.» اين مترجم و منتقد سينمايي در پايان و با توجه به نقش نهاد آموزشي در اين مساله افزود: «سيستم دانشگاهي و آموزشي ما در اين زمينه ايرادي اساسي دارد: دانشجو تشويق نمي شود كه برود دنبال تحقيق و پژوهش، ممكن است گاهي به كتاب هاي مرجع مراجعه كند اما آن هم از سر رفع تكليف است. نهاد آموزشي در اين زمينه مسوول است و بايد روح پرسشگري و پژوهش دانشجو را زنده كند.» همين مساله را با «مجيد ضرغامي»، شاعر و مدير انتشارات «سرزمين اهورايي» در ميان گذاشتم، از ضرغامي راهكارهاي افزايش سرانه مطالعه را جويا شدم و او در پاسخ بيان كرد: «تا زماني كه مشكلات خودساخته و البته غيرقابل پيش بيني كم نشود، نمي توان سرانه مطالعه را افزايش داد. براي افزايش سرانه مطالعه به يك جهاد اجتماعي نياز داريم.» وي در ادامه افزود: «بايد از توليد كتاب هاي بنجل بدكيفيت و بي محتوا دوري كنيم. نمي دانم ابتدا از كجا، اما بايد در سياست هاي كلان تغييراتي اعمال شود تا كتاب هاي «فرمايشي» با ظاهر انساني و آرماني اما با عملكرد خنثي كه گاهي نيز با وجود محتواي خوب و انساني ضد تعاريف و شعارهاي توليد كنندگان عمل مي كند به صفر برسند. بايد جسارت اعتراض و تغيير داشته باشيم. بخش عمده منابع مالي ما در بخش فرهنگ و توليد كتاب به دست خود ما نابود مي شود. بايد براي توليدات فرهنگي و مديريت پروژه مالي فكر اساسي كرد و منابع، مواد اوليه و خصوصا كاغذ را در اين دوران ناعدالتي تحريم ها از بين نبرد كار را بايد به دست كاردان داد.» كتاب نخواندن: تراژدي فقر فرهنگي بي هيچ تعارفي، كتاب نخواندن يك ملت، با هر توجيه و دليلي كه باشد يك تراژدي است، ملتي كه كتاب نخواند، از گذشته، حال و آينده خود غافل خواهد شد، اين را بزرگان تاريخ ما بارها گفته اند و تاكيد ورزيده اند، اما امروز به وضعيت مناسبي نرسيده ايم، بايد در اين زمينه بحث و گفت وگوهاي بيشتري شكل بگيرد و دولت نيز به نوبه خود كمك كند، تا شايد از اين وضعيت خارج شويم.

 روزنامه اعتماد یک شنبه نهم شهریور 1393

 

+ نوشته شده در  یکشنبه نهم شهریور 1393ساعت   توسط هادی وحيدی  | 

نگاه مذهبي

امام صادق(ع)، احياگر مكاتب تشيع

 غلامرضا اعواني

امام صادق(ع) را رييس مكتب تشيع گفته اند. اين رياست به معناي پست و مقام نيست چرا كه پست و مقام دنيوي از بين مي رود اما وقتي كه به امام صادق(ع) گفته مي شود رييس مكتب تشيع مقصود مجاهدت علمي و تربيت شاگرداني كه پرچمدار شكوفايي انديشه اسلامي و ولايت علوي و احيا گر مكتب تشيع است. امام صادق(ع) در طول 34 سال امامت خود با مجاهدت هاي علمي و ديني، مكتب جعفري را پايه گذاري كرد. ايشان شريعت محمد(ص) و مكتب تشيع را احيا كرد و مانع از نابودي شيعه و فراموشي اسلام ناب محمدي شد. چيزي كه دنياي امروز ما شديدا به يادآوري آموزه هاي ولايي و علوي ائمه معصومين نيازمند است. امام صادق(ع) در طول حيات پربركت خود بيش از 4 هزار شاگرد را در مكتب معارف ديني و انديشه هاي اسلامي خود تربيت كرد و آنها را در جهت پاسداري از مكتب ديني و علمي و نگهداري از تشيع راستين به جهان اسلام فرستاد. بي شك گنجينه علوم ديني اين امام همام در سال ها زندگي در محضر امام سجاد(ع) و پدر بزرگوارش امام باقر(ع) به دست آمد و همگان ايشان را با نفوذ كلام، حكمت وسيع و قدرت بيان مي شناختند. در روزگاري كه افكار ضداسلامي و ويرانگر خطري بزرگ در مسير اسلام ناب محمدي بود، امام صادق(ع) رييس مذهب جعفري با مجاهدت هاي علمي خود مانع از شيوع اين افكار ضد اسلامي شد. خرافه و بدعت در دين مانند بيماري است كه تن سالم را از درون پوسيده مي كند.اما اين امام همام جهادگر ميدان علم در راه تاسيس مكتب تشيع، مشقت هاي فراواني را متحمل شد تا نهضتي بزرگ بر اساس پايه هاي حقيقت اسلام و عقلانيت ديني بنيان گذارد. هرچند گفت وگوها و مناظرات امام صادق(ع) با قدرت منطق و استدلال وي و پاسخگويي به شبهات ديني نقش مهمي در احياي مكتب تشيع داشت. من عالمان ديني و دانشجويان را دعوت مي كنم كه مناظرات امام صادق(ع) را با چشم باز ببينيد و عبرت بگيرند كه چگونه امامان ما اهل منطق و استدال بودند. همين ايشان بود كه حكمت الهي را سيراب كرد و جاني دوباره به آن بخشيد. امام صادق(ع) حكمت را در ولايت مي ديد. چرا كه ولايت علم آور است و معرفت مي آورد، در حديث آمده است كه خداوند هيچ ولي را جاهل قرار نداده است، در واقع ولي عارف است و به نور الهي مي بيند. پيامبر مي فرمايد: از فراست مومن بترسيد كه چيزها را با نور خدا مي نگرد. تا چه برسد به ولي خدا كه ولايت اطوار عاليه ايمان است و ولي همه چيز را به نور خدا مي بيند و از هواي نفس برخاسته و صفات و وجود او الهي شده است و به نور حق مي بيند. بنابراين عرفا با نور ديگري ائمه(ع) را مي بينند و به صورت اشاره در كتب آنها هست، اشاراتي كه كاملابيان مي كند كه آنها چه احترامي به اهل بيت(ع) داشتند.

□ روزنامه اعتماد، شماره 3038 به تاريخ 30/5/93، صفحه 1 (صفحه اول)

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام مرداد 1393ساعت   توسط هادی وحيدی  | 

درگذشت سیمین بهبهانی، غزلسرای معاصر

سیمین بهبهانی بامداد سه‌شنبه، 28 مردادماه در سن 87سالگی بر اثر ایست قلبی و تنفسی دار فانی را وداع گفت. علی بهبهانی، پسر ارشد سیمین بهبهانی در این باره به ایسنا گفت: حال مادر اندکی بهتر شده بود و ما فکر می‌کردیم او متوجه اتفاقات اطرافش است اما متأسفانه مانند شعله شمع که بالا می‌گیرد و بعد خاموش می‌شود، ساعت یک بامداد از بیمارستان خبر دادند که او درگذشته است. سیمین بهبهانی از 15 مردادماه به کما رفت و در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان بستری بود. سیمین بهبهانی‌‌زاده متولد 28 تیرماه سال 1306 در تهران، به خاطر سرودن غزل فارسی در وزن‌های تازه به «نیمای غزل» معروف است. سیمین خلیلی معروف به «سیمین بهبهانی» فرزند عباس خلیلی (شاعر، نویسنده و مدیر روزنامه اقدام) بود. او ابتدا با حسن بهبهانی ازدواج کرد و به نام خانوادگی همسر خود شناخته شد ولی پس از او با منوچهر کوشیار ازدواج کرد. سیمین که در سال ۱۳۳۷ وارد دانشکده حقوق شد، سال‌ها در آموزش و پرورش با سمت دبیری کار کرد. در ۱۳۴۸ به عضویت شورای شعر و موسیقی در آمد. سیمین بهبهانی، هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی، بیژن جلالی و فریدون مشیری این شورا را اداره می‌کردند. در سال ۱۳۵۷ عضویت در کانون نویسندگان ایران را پذیرفت. در ۱۳۷۸ مدال «کارل فون اوسی یتسکی» به سیمین بهبهانی اهدا شد. در همین سال نیز جایزه لیلیان هیلمن / داشیل هامت را سازمان دیده‌بان حقوق بشر به وی اعطا کرد. در هفتم شهریور سال ۱۳۹۲ (۲۹ اوت ۲۰۱۳) جایزه یانوش پانونیوش (Janus Pannonius) از سوی انجمن قلم مجارستان، در شهر پچ کشور مجارستان با حضور سیمین به وی اهدا شد. در این مراسم، فرزانه میلانی مترجم آثار سیمین به زبان انگلیسی نیز حضور یافت. «سه‌تار شکسته» «جای پا» «چلچراغ» «مرمر» «رستاخیز» «خطی ز سرعت و از آتش» «دشت ارژن» «گزینه اشعار» «آن مرد، مرد همراهم» «کاغذین‌جامه» «کولی و نامه و عشق» «عاشق‌تر از همیشه بخوان» «شاعران امروز فرانسه» «با قلب خود چه خریدم؟» «یک دریچه آزادی» «مجموعه اشعار» و «یکی مثلاً این‌که» از جمله کتاب‌های منتشرشده این شاعر است.

روزنامه ایران - 29 مرداد1393

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم مرداد 1393ساعت   توسط هادی وحيدی  | 

تولدت مبارک آقای حاتمی

یاد هنرمند بزرگ و سینماگر بی نظیرعلی حاتمی به خیر و هفتادمین روز تولدش گرامی. هنوز طعم هزاردستان و دیگر فیلم های دیدنی اش برایم تازه است، اگر چه بسیاری از آ ن ها را در ده دوازده سالگی دیده ام. سینمای ایران وامدار اوست.
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم مرداد 1393ساعت   توسط هادی وحيدی  | 

روز خبر نگار گرامی باد

به احترام قاصدان خبر

آیدین آغداشلو

 بخش عمده‌ای از حیثیت اجتماعی‌ام را مدیون خبرنگاران و روزنامه‌نگاران هستم. این را هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم و هیچ‌وقت روزنامه‌نگاران از یادم نمی‌روند. «روز خبرنگار» را به همه‌شان تبریک می‌گویم؛ به خبرنگاران پرکار و سخت‌کوشی که شغلشان را همیشه در سختی، انتخاب کرده‌اند و می‌گذرانند. آبروی روزنامه‌نگاری سال‌های بعد از انقلاب را، حاصل کار بی‌وقفه و هوشمندانه‌شان می‌شناسم و می‌دانم تا وقتی که حضور پربار و پرثمرشان در هر نشریه و هر منبع خبری جریان دارد، جریان خبر، معنا و درست‌اندیشی هم همچنان ادامه خواهد داشت. بسیار دوستشان دارم و بسیار احترامشان می‌گذارم و این هیچ‌ربطی به موافقت یا مخالفت من با آنچه می‌گویند و می‌نویسند ندارد. خبرنگاران، قاصدهای حوادثی هستند که در بیخ‌گوشمان می‌گذرند. آنها وقت‌هایی خبر از پیروزی می‌آورند و وقت‌هایی هم از شکست‌ها می‌گویند، اما هر خبری را که بازگو کنند، قدر و قیمت دارد و باید پیک‌ها را مصون نگاه داشت و مراقبشان بود تا «خبر» به مردمان برسد.

روزنامه شرق ۱۶ مرداد۹۳ 

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم مرداد 1393ساعت   توسط هادی وحيدی  | 

مطالب قدیمی‌تر